Συνδυασμένη Ονοματολογία

Εισαγωγή

   Το «Εναρμονισμένο σύστημα περιγραφής και κωδικοποίησης των εμπορευμάτων» (ΕΣ) του Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας (ΣΤΣ) αποτελεί σε όλο τον κόσμο τη βάση για τις ονοματολογίες των στατιστικών του εξωτερικού εμπορίου και για τα τελωνειακά δασμολόγια. Έχει το νομικό καθεστώς διεθνούς σύμβασης και εφαρμόζεται από την 1.1.1988.
   Η Συνδυασμένη Ονοματολογία (ΣΟ) είναι η ονοματολογία των εμπορευμάτων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η οποία ικανοποιεί τις απαιτήσεις των στατιστικών του εξωτερικού εμπορίου (τόσο ενδοκοινοτικού όσο και εξωκοινοτικού) και του τελωνειακού δασμολογίου κατά την έννοια του άρθρου 9 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας. Η ΣΟ βασίζεται στο ΕΣ το οποίο και αντιγράφει εξολοκλήρου, υποδιαιρώντας το μόνο όταν αυτό είναι απαραίτητο για τις στατιστικές του εξωτερικού εμπορίου, τη γεωργική νομοθεσία ή το τελωνειακό δασμολόγιο. Εκτός από τα προαναφερθέντα υποχρεωτικά στοιχεία του ΕΣ, η ΣΟ περιλαμβάνει επίσης επεξηγηματικές σημειώσεις κεφαλαίων (δηλαδή σημειώσεις που αφορούν τις υποδιαιρέσεις ΣΟ των διακρίσεων ΕΣ), τους ισχύοντες δασμούς και τις συμπληρωματικές μονάδες.
   Το ΕΣ είναι μια ονοματολογία στην οποία κατατάσσονται όλα τα φυσικά αντικείμενα (συμπεριλαμβανομένου του ηλεκτρισμού)· δεν αφορά, επομένως, τις υπηρεσίες. Η ονοματολογία αυτή αποτελείται από τα παρακάτω δεσμευτικά, από νομικής απόψεως, στοιχεία: τους γενικούς κανόνες για την ερμηνεία του ΕΣ, τις σημειώσεις των τμημάτων και των κεφαλαίων, τους κωδικούς αριθμούς και τις επικεφαλίδες της ονοματολογίας (περιλαμβάνονται οι παύλες). Κανένα από τα στοιχεία αυτά δεν έχει νόημα όταν εξετάζεται μεμονωμένα· αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, ειδικότερα, το ακριβές περιεχόμενο ορισμένων επικεφαλίδων είναι συχνά ακατανόητο χωρίς τη βοήθεια των σημειώσεων των τμημάτων και των κεφαλαίων.
   Εκτός από αυτά τα υποχρεωτικά στοιχεία του ΕΣ, υπάρχουν επίσης επεξηγηματικές σημειώσεις οι οποίες δεν είναι νομικά δεσμευτικές, είναι, όμως, χρήσιμες για την ερμηνεία της ονοματολογίας.
   Η παρούσα έκδοση, η οποία απευθύνεται κυρίως στους υπόχρεους παροχής πληροφοριών στον τομέα του ενδοκοινοτικού εμπορίου, περιλαμβάνει ολόκληρη τη ΣΟ, χωρίς, ωστόσο, τους τελωνειακούς δασμούς και τις σχετικές συμπληρωματικές ενδείξεις.
   Η ΣΟ τροποποιείται κάθε χρόνο είτε αιτήσει των επαγγελματικών ομοσπονδιών ή των εθνικών και κοινοτικών διοικήσεων είτε για νομικούς λόγους. Το αργότερο τον Οκτώβριο κάθε έτους δημοσιεύεται η νέα έκδοση της ΣΟ, ενώ οι τροποποιήσεις ισχύουν από την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους.
   Το τυπικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο υπόχρεος παροχής πληροφοριών είναι να προσδιορίσει το σωστό κωδικό αριθμό (την «κατάταξη») για τα προϊόντα που εξάγει ή εισάγει. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ο αριθμός των κυκλοφορούντων εμπορευμάτων εκτιμάται σε 50.000.000 έως 100.000.000. Η ΣΟ, όμως, περιλαμβάνει μόνο 10.000 περίπου διακρίσεις· ως εκ τούτου, κάθε μια από τις διακρίσεις αυτές περιλαμβάνει ένα ολόκληρο «καλάθι» εμπορευμάτων. Επομένως, το πρόβλημα που τίθεται γενικά είναι η κατάταξη του κάθε συγκεκριμένου εμπορεύματος στο σωστό καλάθι (= οκταψήφιος κωδικός), πράγμα που δημιουργεί, σχεδόν πάντα, ένα πρόβλημα επιλογής μεταξύ δύο ή και περισσότερων δυνατοτήτων.
   Έτσι, ένα ένσφαιρος τριβέας {ρουλεμάν με σφαιρίδια (μπίλιες)} για κάποιο όχημα μπορεί να θεωρηθεί a priori ως «ρουλεμάν» (κλάση 8482) ή ως «μέρος οχήματος» (κλάση 8708). Η σημείωση 2α του τμήματος XVI λύνει το πρόβλημα αυτό· πράγματι, τα ρουλεμάν κατατάσσονται πάντοτε στην κλάση 8482.       Άλλο παράδειγμα: τα ψάρια για διακόσμηση μπορούν να καταταγούν α πριορι στην κλάση 0106 («άλλα ζωντανά ζώα») ή στην κλάση 0301 («ζωντανά ψάρια»). Ωστόσο, από τη σημείωση 1α του κεφαλαίου 1 και από το γενικό κανόνα 3α, 1η φράση, προκύπτει σαφώς ότι τα ψάρια αυτά πρέπει να κατατάσσονται στην κλάση 0301. Ένα ακόμη παράδειγμα: τα παραγεμισμένα καθίσματα με μεταλλικό σκελετό μπορούν a priori να καταταγούν είτε στην κλάση 7326 είτε στην κλάση 9401. Ωστόσο, στην περίπτωση αυτή, η σημείωση 1κ του τμήματος XV και ο γενικός κανόνας 3α είναι σαφείς: τα καθίσματα αυτά κατατάσσονται πάντοτε στην κλάση 9401 (εδώ πρέπει να ληφθεί επίσης υπόψη και ο γενικός κανόνας 3β: ο σκελετός είναι εκείνος που δίνει στα είδη αυτά τον ουσιώδη τους χαρακτήρα και όχι το παραγέμισμα).
   Τα παραπάνω παραδείγματα δείχνουν ότι η κατάταξη ενός εμπορεύματος πρέπει να γίνεται κατ'αρχάς με βάση το κείμενο της ονοματολογίας, αλλά όταν υπάρχουν περισσότερες δυνατότητες κατάταξης, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι γενικοί ερμηνευτικοί κανόνες, οι σημειώσεις και οι συμπληρωματικές σημειώσεις των τμημάτων και των κεφαλαίων. Τα κύρια κριτήρια στα οποία βασίζεται η διάρθρωση του ΕΣ και της ΣΟ είναι: ύλη, βαθμός μεταποίησης και λειτουργία. Το κάθε επιμέρους εμπόρευμα θα μπορούσε να καταταγεί με βάση το καθένα από τα τρία αυτά κριτήρια (π.χ.: το κάθισμα θα μπορούσε να καταταγεί είτε στην κλάση 7326, με βάση την ύλη, είτε στην κλάση 9401, με βάση τη λειτουργία). Πρέπει να εξετάζεται για κάθε επιμέρους περίπτωση το κριτήριο που είναι καθοριστικό για το συγκεκριμένο εμπόρευμα. Κανένας κανόνας δεν επιτρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι κάποιο από τα κριτήρια αυτά έχει προτεραιότητα σε σχέση με τα άλλα. Ωστόσο, η εφαρμογή των γενικών κανόνων, των σημειώσεων και των συμπληρωματικών σημειώσεων των τμημάτων και των κεφαλαίων καθιστά πάντοτε δυνατή την εξεύρεση της (μίας) σωστής λύσης. Όλα τα εμπορεύματα μπορούν να καταταγούν με ακρίβεια και σαφήνεια στη ΣΟ.
   Στην πράξη, τα προβλήματα που εμφανίζονται συνήθως είναι τα εξής: η κατάταξη των συνόλων διαφόρων εμπορευμάτων, των κραμάτων μετάλλων, των μειγμάτων υφαντικών υλών και των μερών μηχανών. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν στο ΕΣ κανόνες οι οποίοι επιτρέπουν κατ'αρχήν την εξεύρεση λύσεων για αυτά και για πολλά άλλα προβλήματα, φαίνεται, πράγματι, ότι οι γενικοί κανόνες, οι σημειώσεις και οι συμπληρωματικές σημειώσεις των τμημάτων και των κεφαλαίων μπορούν να ερμηνευθούν με διαφορετικούς τρόπους· αυτός είναι ο λόγος εξαιτίας του οποίου, παράλληλα με τα νομικά κείμενα τα σχετικά με το ΕΣ ή τη ΣΟ, αναπτύχθηκε, όπως συμβαίνει και σε άλλους νομικούς τομείς, μια ερμηνευτική πρακτική («νομολογία»), η οποία αντανακλάται στιςδεσμευτικές επεξηγηματικές σημειώσεις της ΣΟ - που πρέπει να διακρίνονται σαφώς από τις επεξηγηματικές σημειώσεις του ΕΣ - και σε πολλές ειδικές αποφάσεις, εθνικές και διεθνείς.
   Αν, παρόλα αυτά, εξακολουθεί να υπάρχει κάποια αμφιβολία ως προς την κατάταξη ορισμένων εμπορευμάτων, ο υπόχρεος παροχής των πληροφοριών έχει τη δυνατότητα να επικοινωνήσει με τις εθνικές στατιστικές ή τελωνειακές υπηρεσίες, καθώς επίσης, για ειδικές περιπτώσεις, και με τη Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή τη Γενική Διεύθυνση TAXUD της Επιτροπής
   Η προσπάθεια ορθής και ακριβούς κατάταξης ενός εμπορεύματος επιβάλλει, χωρίς αμφιβολία, ορισμένους περιορισμούς στον υπόχρεο παροχής των πληροφοριών· ωστόσο, είναι ο μόνος τρόπος λήψης αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων για το εξωτερικό εμπόριο, στοιχείων που να είναι συγκρίσιμα τόσο, σε διεθνές επίπεδο, με τις στατιστικές του εξωτερικού εμπορίου των άλλων χωρών όσο και σε διαχρονική βάση και που, ως εκ τούτου, να μπορούν να διευκολύνουν την λήψη οικονομικών και πολιτικών αποφάσεων, πράγμα που, σε τελική ανάλυση, εξυπηρετεί και τα συμφέροντα του υπόχρεου παροχής των πληροφοριών, ο οποίος συχνά δεν είναι μόνο προμηθευτής αλλά και χρήστης των στοιχείων.

Γενικοί κανόνες για την ερμηνεία της συνδυασμένης ονοματολογίας

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ

Γενικοί κανόνες για την ερμηνεία της συνδυασμένης ονοματολογίας
Η κατάταξη των εμπορευμάτων στη συνδυασμένη ονοματολογία πραγματοποιείται σύμφωνα με τις παρακάτω αρχές:
   1. Το κείμενο των τίτλων των τμημάτων των κεφαλαίων ή των υποκεφαλαίων θεωρείται ότι έχει μόνο ενδεικτική αξία, δεδομένου ότι η κατάταξη καθορίζεται νόμιμα σύμφωνα με το κείμενο των κλάσεων και των σημειώσεων των τμημάτων ή των κεφαλαίων και σύμφωνα με τους παρακάτω κανόνες, εφόσον αυτοί δεν είναι αντίθετοι προς το κείμενο των εν λόγω κλάσεων και σημειώσεων:
   2. α) Κάθε αναφορά σ' ένα είδος μέσα σε ορισμένη κλάση καλύπτει το είδος αυτό, έστω και αν δεν είναι πλήρες ή τελειωμένο, με την προϋπόθεση ότι, στην κατάσταση που παρουσιάζεται, εμφανίζει τα ουσιώδη χαρακτηριστικά του πλήρους ή του τελειωμένου είδους.
Καλύπτει επίσης το πλήρες ή τελειωμένο είδος ή αυτό που θεωρείται σαν τέτοιο, βάσει των προηγουμένων διατάξεων, στην περίπτωση που αυτό παρουσιάζεται ασυναρμολόγητο ή αποσυναρμολογημένο.
   β) Κάθε αναφορά σε μία ύλη μέσα σε ορισμένη κλάση καλύπτει την ύλη αυτή, είτε σε αμιγή κατάσταση είτε αναμεμειγμένη ή και συνδυασμένη με άλλες ύλες. Επίσης, κάθε αναφορά σε τεχνουργήματα από ορισμένη ύλη καλύπτει τα τεχνουργήματα που αποτελούνται εξ ολοκλήρου ή μερικώς από την ύλη αυτή. Η κατάταξη των αναμειγμένων αυτών προϊόντων ή των συνθέτων αυτών ειδών γίνεται σύμφωνα με τις αρχές που αναφέρονται στον κανόνα 3.
   3. Όταν εμπορεύματα πρέπει, εκ πρώτης όψεως, να καταταγούν σε δύο ή περισσότερες κλάσεις, σ' εφαρμογή του κανόνα 2 β), ή σε κάθε άλλη περίπτωση, η κατάταξη γίνεται σύμφωνα με τα παρακάτω:
   α) Η περισσότερο εξειδικευμένη κλάση πρέπει να έχει προτεραιότητα έναντι των κλάσεων με γενικότερο περιεχόμενο. Εντούτοις, όταν δύο ή περισσότερες κλάσεις καλύπτουν κάθε μια ένα μόνο τμήμα των υλών που αποτελούν ένα αναμειγμένο προϊόν ή ένα σύνθετο είδος ή ένα μόνο τμήμα των ειδών, στην περίπτωση εμπορευμάτων που παρουσιάζονται σε σύνολα συσκευασμένα για τη λιανική πώληση, αυτές οι κλάσεις πρέπει να θεωρούνται, σε σχέση με αυτό το προϊόν ή αυτό το είδος, ως εξίσου εξειδικευμένες έστω και αν μία από αυτές δίνει μια περισσότερο ακριβή ή περισσότερο πλήρη περιγραφή.
   β) Τα αναμεμειγμένα προϊόντα, τα τεχνουργήματα και τα είδη που αποτελούνται από διάφορες ύλες ή προκύπτουν από τη συναρμολόγηση διαφόρων αντικειμένων, καθώς και τα εμπορεύματα που παρουσιάζονται σε σύνολα συσκευασμένα για τη λιανική πώληση, στα οποία η κατάταξη δεν μπορεί να γίνει με εφαρμογή του κανόνα 3 α), κατατάσσονται σύμφωνα με την ύλη ή το είδος που δίνει σ'αυτά τον ουσιώδη τους χαρακτήρα, όταν είναι δυνατός αυτός ο καθορισμός.
   γ) Στις περιπτώσεις που η κατάταξη του εμπορεύματος δεν μπορεί να γίνει σύμφωνα με τον κανόνα 3 α), ή 3 β), τότε αυτό κατατάσσεται στην τελευταία κατά σειρά αρίθμησης κλάση μεταξύ των κλάσεων που μπορούν έγκυρα να ληφθούν υπόψη.
   4. Τα εμπορεύματα που η κατάταξή τους δεν μπορεί να γίνει με βάση τους παραπάνω αναφερόμενους κανόνες κατατάσσονται στην κλάση που αναφέρεται στα περισσότερα ανάλογα είδη.
   5. Εκτός από τις παραπάνω διατάξεις, στα παρακάτω αναφερόμενα εμπορεύματα εφαρμόζονται και οι ακόλουθοι κανόνες:

   α) οι θήκες για φωτογραφικές μηχανές, μουσικά όργανα, όπλα, όργανα σχεδίασης, τα κουτιά και τα παρόμοια είδη συσκευασίας που έχουν ειδικά διευθετηθεί για να δέχονται ένα καθορισμένο είδος ή ένα σύνολο, που προορίζονται για παρατεταμένη χρήση και παρουσιάζονται με τα είδη για τα οποία προορίζονται, κατατάσσονται με τα είδη αυτά εφόσον είναι του τύπου που κανονικά πουλιέται με αυτά. Εντούτοις ο κανόνας αυτός δεν εφαρμόζεται στα είδη συσκευασίας τα οποία προσδίδουν στο σύνολο τον ουσιώδη τους χαρακτήρα
   β) Με την επιφύλαξη των διατάξεων του παραπάνω κανόνα 5 α) οι συσκευασίεςΜε τον όρο συσκευασία εννοούνται τα εσωτερικά και εξωτερικά δοχεία, περιβλήματα, περιτυλίγματα και υποθέματα, εκτός από τις μηχανικές κατασκευές που διευκολύνουν την μεταφορά - ιδίως τα εμπορευματοκιβώτια (ξονταινερσ) -, τους μουσαμάδες, τα εξαρτήματα προστασίας των εμπορευμάτων κατά τη μεταφορά και το υλικό μεταφοράς που έχει βοηθητικό χαρακτήρα. Ο όρος αυτός δεν καλύπτει τις θήκες, κουτιά και παρόμοια είδη συσκευασίας που αναφέρονται στο γενικό κανόνα 5 α. που περιέχουν εμπορεύματα κατατάσσονται με τα εμπορεύματα αυτά όταν είναι του τύπου που χρησιμοποιείται κανονικά για το είδος των εμπορευμάτων αυτών.
Εντούτοις η διάταξη αυτή δεν είναι υποχρεωτική όταν οι συσκευασίες είναι φανερό ότι είναι κατάλληλες να χρησιμοποιούνται κατά επαναλαμβανόμενο τρόπο.
   6. Η κατάταξη των εμπορευμάτων στις διακρίσεις μιας και της αυτής κλάσης καθορίζεται νόμιμα σύμφωνα με το κείμενο των διακρίσεων αυτών και των σημειώσεων των διακρίσεων καθώς και αναλογικά (mutatis mutandis), σύμφωνα με τους παραπάνω κανόνες, δεδομένου ότι μπορούν να συγκριθούν μόνον οι διακρίσεις του αυτού επιπέδου. Εκτός αντιθέτων διατάξεων , για τους σκοπούς του κανόνα αυτού εφαρμόζονται επίσης οι σημειώσεις των τμημάτων και των κεφαλαίων.